NASIL ÇEKILDI? DAMLADAKI YANSIMA

     Su damlası içindeki yansımalar her zaman ilgimi çekmiştir. Ben de bununla ilgili hem bir deneme yapmak hem de tecrübemi paylaşmak istedim.

     Hemen belirtmeliyim ki, bu tip fotoğraflar da niteliği itibarı ile Makro fotoğrafçılık alanına girmekte. Bu nedenle lens olarak bir makro lens kullanmanız size kolaylık sağlayacaktır.

    Ama elinizde makro lensiniz yoksa üzülmeyin. Minimum netleme mesafesine sahip olan lensinizi alıp, işe koyulabilirsiniz. Mesela benim daha önce 18-55 lensle de çekilmiş benzer fotoğraflarım olmuştu. Çünkü 18-55 lenslerin de netleme mesafesi bayağı küçük sayılabilir. Bu da lensin makro kabiliyetini artırıyor.

     Hemen konuya girecek olursak, böyle bir fotoğraf çekebilmek için nelere ihtiyacımız olduğuna bakalım.

•      Öncelikle bir tripodunuz olmalı. 
•      Kadrajınızı sığdırabileceğiniz kadar genişlikte düz ve lekesiz bir cam
•      Damlanın içinde görmek istediğiniz obje. (boncuk, sticker vs..)
•      Damlalık
•      Objenin arkasına bir fon. (açık renk tavsiye ederim)
•      Damlalar için hazırlanmış çözelti. (tarifini yazacağım)
•      Beyaz renk kuvvetli masa lambaları

Kurulum Aşaması

   
     Bu tip bir fotoğrafın bütün püf noktaları aslında kurulum aşamasında saklı kalıyor. Bu aşamayı ne kadar başarılı geçerseniz sonuç o kadar kaliteli çıkacaktır.

      Mantık şudur: Cam üzerindeki damlalara 90 derecelik bir açıyla dikey bakan objektifle, damlaların altında bulunan ve aydınlatılmış nesnelerin damla içindeki yansımasını yakalamak.

• Cam yüzey üzerine damlaları yerleştirin. Bu damlaların sıklığı, kapladığı alan ve büyüklüğünü kullandığınız lense göre belirlersiniz. Benim gibi yüksek odak uzaklıklı (100mm) bir makro lens kullanırsanız damlalarınız küçük olmalı. Bu nedenle bunu tavsiye etmiyorum. Net alan derinliği problemi de cabası...

• Bu nedenle objektifinizin cam yüzeye tam dikey durduğundan emin olun. Yatay bir açı verirseniz fotoğraf çöp olmayabilir; ama netlenmeyen alanlar ortaya çıkacaktır.

• Aydınlatma konusunda azami özen gösterin. Yansımayı sağlayacak olan ışıktır. Bu nedenle siz ışığı bozarsanız yansıma da bozulur.

• Işığı doğrudan damlalara vermeyin, ışık yansıması oluşur.

• Aydınlatmayı daha çok objeler üzerine yapın.

• Makineyi damlaların üzerine yerleştirmeden önce gözünüzle kontrol edin. Objelerin damlalara olan uzaklığını ayarlayın. Objelerin konumu kompozisyona doğrudan etki eder. 

• Objeniz benimki gibi eğimli bir alanda durmasın. Çünkü netlik problemi yaşarsınız.

     Makro lens kullanacakların dikkatine! Mümkünse düşük odak uzaklıklı bir lens kullanın. Çünkü odak uzaklığının yüksek olması ve çalışma alanının kısıtlılığı, ister istemez net alan derinliği problemi oluşturuyor. Bu nedenle düşük odak uzaklıklı bir makro lens ile daha geniş bir alanın ve büyük damlaların çekimini net alan derinliği problemine takılmadan gerçekleştirebilirsiniz.

Çekim Aşaması

 
     Makinenizi damlalara dik bakacak şekilde yerleştirdikten sonra canlı önizlemeyi açın. Makinenin çekim modu Av (Diyafram öncelikli) modda olabilir. Diyaframı f/14-f/16 arasında tutarak, manuel netleme ile objeyi netlemeye çalışın.

     Dikkat!! Objeyi netlemekten kastım, damlanın içindeki yansıyan görüntüsüdür. Damla bir mercek gibi davrandığı için oluşan yansıma görüntünün uzaklığı farklıdır. Bu nedenle muhtelemen en yakın odaklama mesafesi civarında çalışacaksınız. Yani objenin aksi damlanın kendinden daha yakın mesafede olacaktır.

     Damla içindeki yansımayı netledikten sonra kumanda veya zamanlayıcı yardımıyla çekiminizi yapın.

     Dikkat!! Diyaframınız kısık olduğu ve sürekli ışık kullandığınız için enstantane hızınız 1/10, 1, 2 saniyelere kadar gelebilir. Bu durumda titreşim problemi yaşamamak için perde kilidini aktif hale getirmeniz gerekebilir. (canlı önizleme modunu kullanmadıysanız)

     Çekiminiz başarılı mı? Tebrikler!!!
     Değil mi? O zaman netlik halkasını biraz sağa sola çevirerek denemeler yapın.

     Hala olmadı mı? O zaman benim gibi net alan derinliği probleminin kurbanı oldunuz. Tek ilacınız Focus Stacking. :) Ne olduğunu bilmiyorsanız, tıklayın.
 
     Yukarıda bahsettiğim gibi ben 100mm makro lens kullandığım için netlik problemi yaşadım. Bunu da focus stacking tekniği kullanarak aşmaya çalıştım.

     Bunu yaparken konuyu netlemeye başladığımda ilk netlenen yerden itibaren konuya makro ray vasıtası ile yaklaşarak 10 civarında fotoğraf çektim ve bunları birleştirdim. Bu konuya yabancı iseniz fikir vermesi açısından buradan inceleyebilirsiniz.

DAMLANIN TARİFİ

    
      Su çok akışkan olduğu için bunu belli bir kıvama getirmek gerekli. Bu nedenle çeyrek çay bardağı şekerin içine bir o kadar su ekleyip kaynatın. Yaklaşık 10 dk kaynasın. Sonra soğutun, kıvamlı bir şerbet haline gelecektir. Akışkanlığını kaybederse biraz daha su eklersiniz



      Sizlere çekmeye çalıştığım kompozisyonla ilgili tecrübemi aktarmaya çalıştım. Umarım başarabilmişimdir.

Saygılar...

   

Makro Uzatma Tüpü Nedir Nasıl Kullanılır (2)

Önceki yazımda makro uzatma tüpünün ne olduğuna, makineye nasıl bağlandığına, büyütme oranını nasıl hesapladığımıza değinmiştim. (Elektronik bağlantı içermeyen tüp tipi) O yazıya ulaşmak için TIKLAYINIZ.
Bu yazımda makro uzatma tüpleri ile fotoğraf çekme aşamalarından bahsedeceğim.

Makro çekimlere başlamadan önce bilmemiz gereken bazı şeyler olacak. Bunlar:
- Makro uzatma tüpü kullandığımızda büyütme oranıyla doğru orantılı olarak ışık ihtiyacı artar. Bu yüzden makro fotoğraf çekiminde ışık ihtiyacımız maksimum seviyelerdedir.
- Eğer bir böcek gibi hareketli bir objeyi çekecekseniz ekstra harici ışık kaynağına (ring / halka flaş gibi) ihtiyacınız olabilir. Çünkü hareketlenme ihtimali olan bu tip konularda enstantane değerini 1/250 1/125 gibi değerlerde tutmak isteriz bunu ise ancak bu şekilde sağlayabiliriz.
- Makro fotoğrafçılıkta eğer ki çekeceğiniz konu sabit ve ring / halka flaş gibi ışık kaynaklarına sahip değilseniz mutlaka tripot / monopot gibi sabitleyici bir ekipman kullanmak zorundasınız demektir.
- Makro fotoğraf çekiminde karşılaşılan en büyük problemlerden birisi de alan derinliğinin çok sığ olmasından dolayı objenin tümünde netlik sağlayamamaktır. (Bir çiçeğin ortasının net, yapraklarının flu çıkması gibi) Bu etkiyi yok etmek için diyafram değerini kısarız. Yani diyaframın sayısal değerini yükseltiriz. (Bkz-> Diyafram Nedir, Fotoğrafı Nasıl Etkiler konusu) Fakat bu durumda da hem ışık ihtiyacımız artacak hem de vizörü kullanmamız çok zorlaşacaktır. Çünkü kısılan diyafram lensten az ışık geçmesine sebep olacak ve vizör karanlık gözükecektir. Bunun sebebi, elektronik bağlantısı bulunmayan bir tüp kullanılması ve diyaframın bizzat bizim müdahalemizle kısılmış olmasıdır. Diyafram ve ayarları ile ilgili olarak sonra yine bahsedeceğim.
-Makro fotoğraf her ne kadar büyütme ile ilgili olsa da burada unutulmaması gereken şeylerden birisi de, eğer ki kompozisyon bir işe yaramıyorsa ne kadar büyütme yapılırsa yapılsın kompozisyonsuz fotoğraf her zaman çöptür. Büyütme yerine göre ve gerektiği kadar yapılmalıdır.

Bu önemli hatırlatmaları yaptıktan sonra uygulamaya geçelim.
Öncelikle konumuzun ne olduğuna karar verdikten sonra konumuzu elimizden geldiği ölçüde ışıklandıralım. Makinemizi tripotumuza sabitleyip, objeye yakın bir noktaya kuralım. Makro uzatma tüpümüzün kaç parçasını kullanacaksak hazır edip yakınımızda bir yere koyalım. Makinemizi AV moduna (diyafram öncelikli mod) alalım. Diyaframı konumuza göre f/11 f/22 arası bir değere ayarlayalım. (Hangi tip konularda hangi değerleri kullanacağınızı zamanla edineceğiniz tecrübeyle kesin olarak bilebilir duruma gelirsiniz. Sayısal değeri artırdıkça netlik problemi azalacak; fakat ışığa ihtiyaç da o denli artacaktır) Alttaki fotoğrafta lens çıkarma düğmesinin hemen altında küçük bir düğme daha gözükmekte, o düğme ALAN DERİNLİĞİ ÖN İZLEME düğmesidir, o düğmeye basalım. O düğmeye basılıyken aynı anda üstündeki lens çıkarma düğmesine de basıp, alan derinliği ön izleme tuşundan elimizi çekmeden lensi sökelim. Bunu yapmamızdaki temel amaç, Canon marka makinelerde lensler normalde en açık diyaframda dururlar ve siz fotoğrafı çektiğiniz anda ayarladığınız değere kısılıp sonra geri eski hallerine dönerler. Fakat bu makinelerde alan derinliğini önceden görmek isteyen kullanıcılar için böyle bir tuş mevcuttur. Bu tuşa bastığınızda diyafram makinedeki sayısal değere gelir ve siz de alan derinliğini kontrol edebilirsiniz. İşte biz bu şekilde diyaframı kendi istediğimiz değere getiriyor ve lensimiz diyafram halkasını geri açmadan biz lensi sökmüş oluyoruz.

DİKKAT: YUKARIDA KIRMIZI İLE YAZILMIŞ İFADELER CANON MARKA FOTOĞRAF MAKİNESİ KULLANICILARI İÇİN GEÇERLİDİR. EĞER FARKLI BİR MARKAYA SAHİPSENİZ BAŞKA YÖNTEMLER KULLANMANIZ GEREKECEKTİR.

Lensi bu şekilde söktükten sonra lensin yerine makro uzatma tüpümüzü takıyoruz. Onun da önüne lensimizi monte ettikten sonra artık makinemiz makro çekim için hazırdır.

Peki bunun başka, daha kolay bir yolu yok mu?

Elbette var, eğer siz makinenize uyum sağladığına emin olduktan sonra eski model, üzerinde diyafram halkası bulunan ikinci el bir lens temin ederseniz bununla da uğraşmanıza gerek kalmaz. Çünkü lens üzerinde bulunan diyafram halkası vasıtasıyla lensinizi istediğiniz an istediğiniz değere getirebilirsiniz.

Peki Çekimi Nasıl Yapabilirim?

Çekim için objektifinizi istediğiniz büyütme oranına ayarlayınız. Büyütme oranı, sizin objektifinizin mm değerine bağlıdır. Daha sonra objeye makineyi iyice yaklaştırıp vizörden de konuyu takip ederek objektifinizi manual focus (MF) moduna alıp konuya elle odaklanın. Eğer vizör çok karanlık ve makinenizde canlı izleme özelliği var ise Netleme yaparken canlı izlemeyi kullanabilirsiniz. Makinenizde mümkün ise kablolu ya da kablosuz kumanda bağlı olsun; zira bu çekimlerde mm'lik oynama netliği yok edecektir. Eğer kumandanız yoksa mutlaka zamanlayıcıyı kullanın. Uygun kompozisyonu yakaladıktan deklanşöre basabilirsiniz. Sonrası mı? Aşağıda ;)

Çiçek

Minik Kaktüs Çiçeği

Toz Şekerim

Uğur böceği maketinin damladan yansıması

Makro Uzatma Tüpü Nedir Nasıl Kullanılır (1)

Fotoğraf hobisine yeni başlayan arkadaşlar genelde makro çekimlere daha bir ilgili oluyorlar; fakat pek çoğu istediği ya da fotoğraf paylaşım sitelerinde gördüğü gibi fotoğraflar elde edemiyor. Daha önceki yazımda makro fotoğraf çekerken ne gibi yöntemlere başvurmamız gerektiğinden kabaca bahsetmiştim. Eğer bu yöntemler ile ilgili bir bilginiz yoksa ilk önce buraya tıklamanız daha iyi olacaktır.

Ben şahsım adına ters objektif ya da filtre kullanımı yerine uzatma tüpü kullanmayı tercih ediyorum. Bunun sebebi: uzatma tüpü kullanmak hem filtre kullanımında olduğu gibi görüntü kalitesini çok fazla ödün vermememizi sağlıyor hem de ters objektif yönteminde kullanamadığımız netleme halkasını kullanmamıza olanak sağlıyor olması.

Uzatma tüpünün bir diğer avantajı da (elektronik bağlantıya sahip olmayan tüpleri kullandığınızı varsayarsak) ilerde elektronik bir tüp kullanmaya başladığınızda neyin ne olduğunu öğrenmek zorunda kalmayacak olmanızdır.

Uzatma tüpünü makineye nasıl bağlarız? 

Uzatma tüpleri genelde 3 adet tüp ve 2 adet bağlantı aparatından oluşan 5 parçalık bir set halinde satılırlar. Bu parçalardan birinin şekli kullandığınız makinenin bayonetine uyumlu olup lensinizin arkası gibidir. Bu parçayı lensinizi bağladığınız gibi makineye bağlarsınız. Bu parçadan sonra 1,2,3 gibi numaralandırılmış olan tüpleri takar (ister hepsini ister bir kısmını isterseniz tekini) sonra da üzerinde pimi bulunan diğer parçayı takarsınız. Bu parçada bulunan pim, makinenizin gövdesindeki lens takıp çıkarmak için bastığınız kilitle aynı görevi yapar. Bu son parçadan sonra lensinizi tıpkı makine gövdesine bağlar gibi tüp üzerine bağlayabilirsiniz.
Burada unutmamanız gereken şey elbette aldığınız tüpün makinenizin markasıyla uyumlu olmasıdır. Satıcıya makinenizin marka ve modeliyle ilgili bilgi vermeyi ihmal etmeyiniz.
DİKKAT: TÜP PARÇALARININ VE LENSİNİZİN SAĞLAM ŞEKİLDE YERLERİNE OTURDUKLARINDAN EMİN OLUN. AKSİ HALDE LENSİNİZ YERİNDEN ÇIKARAK DÜŞEBİLİR VE KALICI HASARLARA MARUZ KALABİLİR.

Uzatma Tüpünde Büyütme Oranı:

Bazı fotoğrafçılardan böyle bir hesaplamanın yanlış olduğunu tam sonucu vermediğini duydum. Kesin sonuç vermeyeceği konusunda bir şey diyemiyorum; fakat yakın sonuçlar vereceği ortada.
Uzatma tüplerinde büyütme oranı
TÜPÜN MM DEĞERİ / LENSİN ODAK UZAKLIĞI DEĞERİ
ile formülize ediliyor. Yani siz 50 mm bir tüpe 50 mm bir lens bağlarsanız 1:1 büyütme oranı elde etmiş olacaksınız. Bu da 10mm'lik bir objenin sensör/film üzerine yine 10mm olarak düştüğü anlamına gelir. Siz eğer 25 mm tüpe 50 mm lens takarsanız 1/2=0,5 büyütme oranına sahip olursunuz ki, bu da 10mm'lik objenin film/sensör üzerine 5mm olarak düştüğü anlamını taşır.

Bu yazımda elimden geldiği kadar uzatma tüpünün ne olduğundan, neden tercih edildiğinden ve büyütme oranından bahsetmek istedim. Bir sonraki konuda çekim aşamalarından bahseceğim.

MAKRO FOTOĞRAFÇILIK

Makro fotoğraflar bir objenin tüm detaylarını görmemizi sağlayan, yakın plandan çekilmiş fotoğraflardır. Makro fotoğrafların kullanım alanları hobiden tutun bilim dünyasına kadar uzanmaktadır. Kullanım alanı çok geniş bir tekniktir. Bir yusufçuk böceğinin petek yapılı gözlerini belirgin bir şekilde çekmek ya da bir yaprak üzerindeki çiğ damlasını kadraja almak için makro fotoğraf tekniklerinden yararlanılır.

Günümüzde pek çok COMPACT ve D-SLR tip makinelerde ayar kadranlarının üzerlerinde çiçekle sembolize edilmiş makro modlar mevcuttur. Dijital compact makine kullanıcılarının makro çekim için bu modun izin verdiği ayarların dışına çıkmaları pek mümkün değildir. D-SLR makinerlerde ise bu mod pek kullanışlı olmamakla beraber iş sizin beceri, kullandığınız teknik ve lenste biter.

Makro Fotoğraf Nasıl Çekilir?

Makro fotoğraf için kullanılan başlıca beş yöntemden bahsedeceğim:

1) Makro lens kullanmak:

Makro objektifler netleme mesafeleri düşük olan ve belli oranlarda büyütme kabiliyetine sahip lenslerdir. Bir lense gerçek manada "MAKRO" diyebilmemiz için bu lensin büyütme oranı 1:1 ve daha üzeri olmalıdır. Kullanım kolaylığı açısından büyük bir rahatlık sağlayacak ve en garantili yöntem olan "Makro Objektif" yönteminin dezavantajı ise fiyatlarının genel olarak yüksek oluşudur. Bir makro objektif bu işi hobi olarak yapan standart bir kullanıcı için gayet maliyetli olabilmektedir.

2) Objektifi ters bağlama yöntemi:

 Makro dünyasında amatör kullanıcıların sıklıkla başvurduğu ve maliyet açısından da bir sıkıntı yaşatmayan bu yöntemde piyasadan kolayca temin edebileceğiniz bir aparat yardımı ile lensinizi makinenize ters bağlayıp 1:1 ve üzeri büyütme sağlayabiliyorsunuz. Bu yöntem teoride kolay gibi gözükse de netleme halkasını kullanamayacağınızı ve diyaframı makine gövdesinden ayarlayamayacağınızı unutmayınız. Objektifi ters bağladığınız zaman (18-55 gibi bir lensi düşünürseniz) mm değerini azalttıkça büyütme oranınız artacak buna bağlı olarak da alan derinliği probleminiz oluşacaktır. Bir sineğin bir gözünün net diğerinin ise bulanık çıkması gibi problemler yaşayabileceksiniz.

3) Uzatma tüpü kullanmak:

Uzatma tüpleri lens ile gövde arasına takılan, lens ile makine arasındaki mesafeyi arttıran ve bu mesafe arttıkça büyütme oranının da artmasını sağlayan ekipmanlardır. Bu tüpler iki kategoride incelenirler:

a)Elektronik bağlantıya sahip tüpler:

Bu tüpler fiyat olarak pahalı olsa da elimizdeki lensi bir makro objektif gibi rahat rahat kullanmamızı sağlayan pratik çözümlerden biridir. Elektronik bağlantılı tüplerde makinemiz ile lensimizin arasına bir tüp girer; ama lensimiz ile makinemizin arasındaki elektronik bağlantı kesilmez. Bu yüzden biz de kolayca diyafram ve auto focus gibi özellikleri gövdemizden ayarlayabiliriz. Gerçi auto focus makro çekimlerde pek tavsiye edilmez; fakat diyaframı kullanabilmek gerçekten büyük bir kolaylık sağlar. Zira makro çekimde fotoğrafçının yaşadığı iki büyük sıkıntının birisi alan derinliğinin küçüklüğüne bağlı netlik sorunu, diğeri ise ışık ihtiyacının çok olmasıdır.

b) Elektronik bağlantıya sahip olmayan tüpler:

Bu tüplerin elektronik bağlantılı tüplerden farkı, lens ile makine arasında herhangi bir veri alışverişini sağlayacak elektronik bağlantıya sahip olmamalarıdır. Dolayısıyla bu tüpleri kullanırken diyafram ve auto focus (AF) yi makineden ayarlamamız mümkün değildir. Bu tüpler de ışık geçirmez ve içi boş tüpler olduklarından görüntü kalitesini etkilemezler; fakat ışık gereksinimi artar. Büyütme oranını artırdıkça objeye yakınlaşmanız gerekeceğinden belli bir yakınlıktan sonra lensiniz de gölde yapmaya başlayacak ve ek ışık kaynaklarına ihtiyaç duyacaksınız. Tüm bunlara rağmen, netlik halkasını kolayca kullanabileceğinizi ve düşük maliyetini düşündüğünüzde gerçekten güzel bir çözümdür.

Uzatma tüpü büyütme oranı= Tüp uzunluğu (mm) / Objektifin mm değeri.

4) Körük kullanımı:

Körükteki mantık uzatma tüpündeki mantığın aynısıdır. Buradaki temel fark körüğün uzunluğunun kolayca ayarlanabilmesidir.

5) Close-up filtre kullanmak:

Bu filtreler çeşitli çaplarda üretilen büyüteçlerdir. Objektifinizin filtre çapına uygun bir filtre alır objektifinize takar ve çekiminizi yapabilirsiniz. Hatta isterseniz bir kaç tane close-up filtreyi arka arkaya takabilirsiniz. Bu filtrelerin üzerlerindeki numara büyüdükçe büyütme oranları da artar. Ancak bu filtreleri kullanmak görüntü kalitesini düşürecektir.